Zelfcompassie gaat over het zich openstellen voor eigen lijden en bevat drie componenten: vriendelijkheid, verbondenheid en mindfulness.

Laten we, alls we willen weten wat zelfcompassie is, eerst naar compassie kijken. Compassie komt van com = gezamenlijk en patir = lijden. Compassie gaat dus over het moeilijke en met name daar waar we lijden. Maar er hoort nog een aspect bij: die van verbondenheid, gezamenlijkheid.

De wens tot verlichting
Maar daarmee zijn we er nog niet.  Compassie is aanwezig zijn voor het lijden... met de wens dit te verlichten.
Deze component is cruciaal. Dit maakt dat compassie zich onderscheidt van simpelweg mede-lijden: het voelen van het lijden.
We oefenen zelfcompassie dus niet primair om ons beter te voelen, maar omdat we ons slecht voelen. We willen onszelf geven wat we nodig hebben, omdat we het moeilijk hebben, en dit zo te verzachten, niet om dat moeilijke weg te maken. Een belangrijk verschil.

Compassie definiëren...
De Dalai Lama zegt simpelweg: 'Compassie is de wens dat alle levende wezens vrij van lijden mogen zijn.' Wetenschapper Paul Gilbert vult hier de component van bewustwording aan toe: 'Diep bewustzijn van het lijden [...], gekoppeld aan de wens en inzet om dat te verlichten.'
Zelfcompassie is dan het bewustzijn van ons eigen lijden, met de wens om ons eigen lijden te verlichten. Ook dit kun je simpel zeggen: met zelfcompassie geven we onszelf dezelfde zorgzame vriendelijkheid die we aan een goede vriend zouden geven.

...en in werking zetten
Alles goed en wel maar hoe dóé je dat nou, zelfcompassie beoefenen? Hiervoor komt Kristin Neff te hulp met een functionele definitie. Volgens haar beoefenen we zelfcompassie als bij het omgaan met pijn en lijden drie componenten samen gaan: vriendelijkheid, het besef dat ons lijden deel uitmaakt van een grotere menselijke ervaring, en mindfulness. Hieronder zullen we ze kort bespreken.

Vriendelijkheid
Vriendelijkheid is de basisbeweging van compassie. Er welt vriendelijkheid en zachtmoedigheid op, omdat er pijn en hardheid is. Als een antidote, een balsem op de wonde. We weten dat we het moeilijke hier niet mee kunnen wegnemen, maar wel verzachten. Het is de natuurlijke neiging die bij een ouder opkomt als het een ziek kind opneemt: de ouder weet dat de koorts niet weggaat door de koestering, maar hoopt wel dat het kind zich iets beter voelt. Tegenover vriendelijkheid staat dus scherpte of (zelf-)kritiek.

Gedeelde menselijkheid
Meestal komt met pijn en lijden direct het gevoel van anders-zijn mee, en daarmee het gevoel van isolatie. Dit is extra pijnlijk als we het toch al moeilijk hebben. Onszelf eraan te herinneren dat iedereen lijden kent en talloze mensen de vorm van lijden die wij thans ervaren, biedt enorme verlichtiing. Tenslotte gaat het er om te erkennen dat we allemaal onvolmaakte, breekbare mensen zijn, zegt Kristin Neff.
Tegenover gedeelde menselijkheid staat afgescheiden zijn.

Mindfulness
Mindfulness is het vermogen om de dingen te zien zoals ze zijn, zonder ons te verliezen in een (levens-)verhaal hierover, of onze opmerkzaamheid te verliezen door er mee samen te vallen. Tegenover mindfulness staat over-identificatie.
(Meer lezen? Direct naar zelcompassie en mindfulness.)